.:: astaneh.com ::. website of town of astaneh واژه نامه آستانه ,vaje name, vaje haye mardome astaneh, واژه های جدید که اضافه می شوند به صورت ضخیم (BOLD) نمایش داده می شوند., به ما در کامل کردن این لیست کمک کنید. لطفا واژه های آستانه ای که در لیست زیر وجود ندارد را برای ما به آدرس, (webmaster@astaneh.com) بفرستید. ما را با نظرات خود خرسند کنید و اگر اشکال در املای لغات و توضیح اصطلاحات وجود دارد با ما در میان بگذارید. اگر شما در آستانه یا شهر و یا روستاهای اطراف آستانه زندگی می کنید، واژه نامه خودتان را تهیه کنید و برای ما بفرستید،تا در صورت امکان آنرا در صفحه مجزایی قرار دهیم., , , س, ز, ر, د, خ, ح, چ, ج, ت, پ, ب, الف, , ه, و, ن, م, ل, گ, ک, ق, ف, غ, ط, ش, توضيح , تلفظ, واژه, رعدوبرق, Atesh bargh , آتش برق, آبجي, Ajji , آجي, نوعی کف (تخت) برای گیوه، مخصوصا گیوه های سنجان, Ajeedah, آجیده, آهسته, AssA, آسا, رعد, asemoon ghorommah, آسمون غرمه, وسيله اي كه شبيه پنجه است و براي خرمن باد دادن، يا جابجا كردن علوفه از آن استفاده مي كنند.ريشه اين لغت ياوآشن است كه از لغت ياوكه به زبان پهلوي گندم است، وافش آندن كه يواش آندن شده, Ashoon , آشون, حياط خانه, Aghel , آقل , داداش, ALLA, آلا, وجين كردن ، از بين بردن علف هاي هرز, ALA kerden , آلا كردن, زشت، بي قواره, Aleshtia, آلشتي, آلبالو, alloo dassah , آلو دسه, گوجه درختي, alloo gewjah, آلو گوجه, آلبالو, alloo gooshvArah, آلوگوشواره, شگون, Amed niAmed, آمد نيامد, عادت کردن. بد عادت شدن, Amokhtah, آموخته, هواپیما (airplane), erfelan, ارفلان, بيل زدن دور درختان, esbAr, اسبار, شپش, espez, اسپز, سفيد, espeed, اسپيد, استخر, essel , اسل, آسياب, assiew, اسيو, شكم،فارسي خيلي قديم, eshkam, اشكم, شكستن, eshkestan , اشكستن, شنيدن, eshnaftan , اشنفتن, انگور, angir, انگیر , اندود، مثل”بون انيد” كه مي شود گل اندودن پشت بام هاي گلي, enneed , انيد, آب, ew, او, سركشي به آب، درمسيري به طرف سرچشمه، براي جلوگيري از به هرز رفتن، يا آب دزدي, ew bALA , او بالا, بازي كودكان در كنار جوي با آب بازي مي كردند, ew bAzi , او بازي, سركشي به آب، در مسير آن به طرف پايين سر چشمه، براي اطمينان از رسيدن آب به به مقصد, ew damoon, او دامون, كمچه، پيمانه, ew gardoon , او گردون, آب گل آلود, ew kharrew , او خرو, نوعي حشره كه روي آب همواره در حركت است، معمولا به تعداد زياد. كوچك و گرد به اندازه كفش دوز ولي سياه رنگ, ew leghin kon , او لقين كن, نوعي حشره كه روي آب همواره در حركت است، معمولا به تعداد زياد. كوچك و دراز به اندازه مورچه, ew zolal kon , او زلال كن, آب چشمه كوچكي كه از زير امامزاده جعفر بيرون مي آيد و به رود خانه مي ريزد، مردم ازآن براي شفاي بيماران استفاده مي كنند, ewe zeere sannogh, او زير صنوق, آبستن, ewess, اوس, ابر, ewr, اور, ابري, ewrellah, اورالله, سال پر آبي, ewsAL , او سال, افسار, ewsAr , اوسار, آن طرف, oollA , اولا, آونگی که از سقف آویزان می کنند برای درست کردن کشمش سایه کوشک, eweng (eveng), اونگ , اين طرف, illa, ايلا, شبيه بي بارت=بي قواره ، بد بارت= زشت‏, bArt , بارت, باروت, bAreet, باريت, سوراخ تنور كه با آن آتش را كنترل مي كردند , bAzena (bad zaneh) , بازنه- باد زنه , بادي كه در 50 روز از تابستان گذشته مي وزد، و بعد از آن شنا كردن باعث سرماخوردگي مي شود, bAd panjah , باد پنجه, بادي كه از طرف آشناخور مي وزد، باد شرجي, bAde ashnAkhor , بادآشناخور, برف همراه باد, bAdrooeh , باد رويه, کولاک و طوفان, bAd dammah, باد دمه, میوه که توسط باد از درخت می ریزد، معمولا درخت سیب بیشترین باد ریزه را دارد، و بادام ندارد, bAdreezah, باد ریزه, متكا, baleshmah , بالشمه, دسته علوفه, bAfa , بافه, بگذار/بل برم=بگذار بروم, bal , بل, نگاه كن, bapA, بپا, آفتاب گير، بر آفتاب, baraftew, بر افتو, برف سبك و بدون آب, barf khAka, برف خاک, برف آبدار, barf liah, برف ليه, جغد- تركي, beighosh , بيقوش, هويج ايراني-زردك, bekhe zemin, بخه زمين, برادر, berAr, برار, غذایی که با آرد و روغن حیوانی درست می کردند، مخصوصا زنی که تازه زایمان کرده باشد, borooshtorook, برشتروک, دم كردن هوا, bogh kerden, بق كردن, تاخونه، كمدي ديواري، براي نگه داري نان، و ساير خوراكي ها, boghyah, بقيه, طناب ، بند. اونگ از چگار در بید، بنش قرپید افتاد تیفید ewenga ez chegAr dor bid, bannesh gherpid, eftd, tifid = آونگه انگور از سقف آویزان بود ، نخش پاره شد، افتاد و از هم پاشید)., bann, بن, هد هد، شانه به سر, boo boo konak, بو بو كنك, بام, boon, بون, نوعي روانداز كتاني دست باف مثل جاجيم مي بافند, Boorah, بوره, بستان، جاليز, boosoon , بوسون, علوفه اي كه يك گاو يا گوسفند به آن دهن زده باشد, boozedah, بوزده, نوعي نان كه در روغن سرخ شده باشد - احتمالا تركي است, borsAgh, برساق, عقد نامه, bizarnomah, بیزرنامه, پلكان, pArchinah, پارچينه, نوعي سبزي با برگ هاي پهن كه در فصل بهار مي رويد، واز آن براي پختن بوراني استفاده مي كنند , pA ghazghon, پا قزغن, كسي كه در برابر مزدي، از مزرعه كشاورزان نگهداري مي كند , pAkkAr, پاكار, گيوه, pAlA , پالا, دماغ, pett, پت, كسي كه آب دماغش هميشه آويزان است, petto, پتو, چوب هاي كوتاه ونسبتا نازكي كه در سقف خانه هاي گلي،دربين تيرها(چوب هاي صنوبر سقف)قرار مي دهندو روي آن حصيروبعد گل و خاك مي ريختند , partee , پرتي, نخ كلفت, park, پرك, وصله, parro , پرو, مگس, pakhshah, پخشه, پشه, pakhshah koorah, پخشه كوره, فوت, pof , پف, غروب - فارسي اصيل, paseen, پسين, جدا كردن گوشت از چربي وساير ضايعات- اصطلاح قصابي, pessA kerden, پسا كردن, قسمت جلو كرت كه براي آبياري باز يا بسته مي شود , pala, پله, نوعي گندم پخته شده و خشك شده كه درپختن غذا به كار مي رود, pellah, پله, مدفوع خشك گوسفند، و بز, pegher, پغر, جگر سفيد، شش , pofi , پفي, خوشه خيلي كوچك انگور, pengalah, پنگاله, پنهان, penom, پنوم , ناپاك , peess, پيس, پول, peel , پيل, سنگ, peel , پيل, سنگي بين قله خرابه و سر دهنه كهريزمحله بالا كه شكل زني با چهار پستان را داشت، زنها بچه هاي بيمار راپاي سنگ مي خوابانند :اي پيل چارپسون--- يا مرادش بده يا جونش بسون, peele chAr pesoon, پيل چارپسون, پونه , peenah, پينه , ريختن خاكستر روي برف هاي مزرعه، براي زود تر آب شدن برف، براي شروع كار كشاورزي, pirigez, پيريگز , نوعي گوني، كوچك ترازجوال , tAchah, تاچه, بز نر, tagah, تگه, مخزن گلي براي انبار كردن گندم،آرد وحبوبات،كه به شكل تخم غاز(درازتر ازتخم غاز)ايستاده برروي سه پايه كوتاه(20سانتيمتر)با دري نسبتا بزرگ دربالا براي پركردن، ودريچه اي كوچك درپايين براي تخليه , tAppoo, تاپو, نوعي ترشي, taghghez, تقز, وسيله اي چوبي وگرد كه خميررا روي آن پهن مي كنند , takhteh khoonah, تخته خونه , اوج گرما(در خمين اوج سرما)، گرماي شديد , teshk, تشك , محكم وكشيده شده , tereng, ترنگ, چكه , tokkah, تكه, تنور, tanneer, تنير, تنور كوچك , tanneerchah, تنيرچه كلك, غذايي كه با سرخ كردن چند نوع سبزي خودرو با تخم مرغ درست مي كنند, tarrabirij, تره بيريج, سبدي به شكل سيني كه در آن نان مي گذارند , teijah , تيجه, خار , teegh , تيغ , نوعي خاربسيار تيز و دردناك , Teegh zellah, تيغ زله, چوبهايي به قطرتقريبا20 سانتيمتر كه به فاصله تقريبي نيم متردرسقف خانه هاي گلي مي گذاشتند كهپارتي وبعد حصير روي آن گذاشته مي شد , teer , تير, قوس وقزح, teer kamoone nana peer, تير كمون ننه پير, چوب گرد به طول تقريبا 1متر،وقطر2سانتيمتر،كه در دو انتها نازك مي شود، وبراي پهن كردن نان(نان تنيري)به كارميرود , teer-e noon vela kon, تير نون ولا كن, پفته ، مثانه گوسفند كه بچه ها مثل بادكنك آنرا باد مي كنند, teezengah, تيزنگه, تاب, tew, تو, تابه , tewa, تو, پولي كه به عنوان هديه عروسي، درمهماني عروسي، از مهمانان جمع مي كنند , teeleeshoonah, تيليشونه, تون حمام, teen, تين, تون تاب، كسي كه تون حمام عمومي قديم رابراي گرم كردن آب حمام روشن ومواظبت مي كرد , teen tew, تين تو, نوعي رو انداز دست بافت كه از پشم مي بافند، وبا رنگ هاي بسيار زيبا ، رويه كرسي , jAjeem , جاجيم, جهزیه عروس, jAzi, جازی, تند، سریع، زود(جل بیا = تند بیا، سریع بیا), jall, جل, فرش ، گلیم، هرگونه زیر انداز (بریم جل بشوریم {bareem joll bashoorim} = برویم فرش بشوییم، جولو {jollew} = فرش شویی), Joll, جل, پالان قاطر و الاغ, Joll, جل, پالان دوز، کسی که قاطر و الاغ پالان می دوزد, joll dooz, جل دوز, پلان کردن قاطر یا الاغ، مثل زین کردن اسب, joll kerden, جل کردن, به سرعت, Jalli, جلی, آمادگی نداشتن بدن برای کار در اول بهار (در خمین جمام {JomAm} گفته می شود), jamoom, جموم, فصل درو كردن جو، كه اين واژه در شاهنامه به عنوان جو درو استفاده شده است , jeu derew, جو درو, گاو نر جوان - جوان گاو, joone gew, جون گو, جیغ، فریاد, jeeghah, جیغه, از 36 تا 44 روز از زمستان گذشته , chAr chAr , چار چار, عصرانه، صبحانه , chasht , چاشت, سرماخوردگي، زكام , chAlmah, چالمه, روی کف دو پا نشستن بدون آنکه جای دیگری از بدن زمین را لمس کند., chotteli, چتلی, دسته (یه چپه شودر = یه دسته شبدر), chappa, چپه, هیزم, cherr, چر, فرو رفته . (چکیدم ده گل(chokidem de gell) = در گل فرو رفتم ), chokidan, چکیده, سقف , chegAr, چگار, شکستن، ترک بر داشتن. معمولا برای شیشه و ظروف شیشه ای یا سفالی یا سنگ (چینی سرده که سنگ مچقه (chini sardah keh sang mecheghah) = چنان سرد است که سنگ ترک بر می دارد), chegheedan, چقیدن, چراگاهي كه سبزه و زميني هميشه نمناك دارد , chamm, چم, چنبره- حلقه اي كه به گردن گوساله يا گاو مي انداختند , chammarah, چمره, خيس شدن در باران يا پاشيدن آب , chellep, چلپ, چانه، (چنت به چرک بیا = چانه ات به چرک بیافتد، یا به عبارت دیگر : کمتر حرف بزن. اصطلاحی که مادرها به بچه ها می گفتند), chenah, چنه, كاملا خيس شدن , chellepew , چلپ او, چوب كوچك , choollah, چوله، هيزم, ادرار , chor, چور, چرا , chona, چونه, آماده كردن گل ، وگرد كردن آن، براي قالب زدن خشت وآجر،كه كاري بس دشوار بود , chonnah , چونه, وسيله اي براي خرمن كوبي كه به وسيله گاو يا خر كشيده مي شود , choon, چون, سرماخوردگي، ويا مريضي كه به شكلي همه گير و فصلي مي آيد و مي رود , choorah, چوره, بر عكس- غيرعادي , chavvarah (chabbrah) , چوره - چبره, بر عكس , chavAshah, چواشه, شاخه اي از درخت به همراه ميوه، كه از سقف آويزان مي كردند كه براي عيد تازه بماند , cheel , چيل, ديوار , cheenah, چينه, گياهي خودرو، به رنگ سربي، برگ هاي نرم به بلندي 50 سانتيمتر. در گذشته براي سوخت از آن استفاده مي كردند , horr, حر, حجله عروسی, henjelah, حنجله, خنك- فارسي قديمي, honek, حنك, باز کردن جلوی آب (اصطلاح آبیاری، مثال: اونه حل کن ایلا {ewane hal kon illa} = جلوی آب را به این طرف باز کن), hall, حل, چوبی که با آن فرش می کوبند, halleh koo, حله کو, قلقلک، این اصطلاح در اراک هم استفاده می شود, khetel, ختل, گل نسبتا شل و آبکی, kharrah, خره, گل آلود , kharrew , خرو, بي اندازه شور , kharrewe namak, خرو نمك, چوبي كه با آن خر را مي راندند , Kharroon, خرون, پدر يا مادر زن، پدر يا مادر شوهر , kheseerah, خسيره, پدر شوهر يا پدر زن , khesserah mardah, خسيره مرده, هواي بسيار گرم و بدون باد، كدر , Khaff, خف, خواهر , khooAr, خوار, وسائل خانه و لباس داماد كه از طرف خانه عروس به خانه داماد فرستاده مي شود , khon damma, خون داما, پايين , damoon, دامون, دود و دمه, damma, دمه, داماد, dAmmA, داما, سوزني گوچكتر از جوال دوز , dappena , دپنه, بيرون حياط، كوچه , dar Aghel, درآقل, آویزان, dor, در, بته گل هاي رز وحشي و خوار درا , derrah, دره , دراكوب , darakht soolAkh kon, درخت سوراخ كن, ناني به ضخامت تافتون، وبه همان اندازه، قبل از ور آمدن خمير و قبل از چسباندن نان به تنور مي زدند , dokhtar pezi, دختر پزي, آسياب دستي خانگي , dessAr , دسار, شنا , dasew, دس او, داس کوچک, dasghAlah, دسقاله, نوعي ترشي , das vellA, دس ولا, بچه قورباغه پيش از داشتن دست وپا -واژه بچه ها , dasah kamcheez-kallagoshko, دسه كم چيز- كله گوشكو , دشوار, doshkhAr, دشکار, نخ نازك , deshkah , دشكه, چوب دستي بزرگ , dagenak, دگنك, کسی که دلش در آرزوی چیزی که از آن محروم بودن, del arzoo, دل آرزو, هل دادن، (چینی دلکم داد {chini delekem dad} = چنان هلم داد), delek, دلک, چوب بلندی که با آن بادام یا گردو یا گاهی زرد آلو از درخت می چینند. کنایه از آدم بلند و لاغر هم می شود., dolg, دلگ, نوعي شغال , dala, دله, عقب(دما منن = عقب ماندن), domA, دما, دم كوتاه , dom kol , دم كل, كمك چوپان، معمولا كودك , domeloon, دملون, بزرگ، فراخ، خیلی گشاد, dangAl, دنگال, پارچه قرمزي كه بر سر عروس مي اندازند ، كه عروس را مي پوشانند , dengelew, دنگلو, بادام تلخ كه به وسيله شستن متوالي شيرين شده است , dangoo, دنگو, مارمولك , denoon shomAr, دنون شمار, دنده , dennah, دنه, دوک نخ ریس, deek, دیک, نوعی وسیله دستی برای پشم ریسی, deek-belah, دیک بله, ديزي , deegelah, ديگله, نوعی بازی (کوشک ملق)، شبیه گرگم به هوا, doe pereshtak, دو پرشتک, بشقاب, Dewree, دوری, كيسه اي كه گدا ها به دوش مي انداختند , do pelleh ei , دو پله اي, رنگ سرخابی بسیار زیبایی که تنها در فرش های منطقه اراک وجود دارد. به خاطر استفاده از دوغ در رنگ کردن به این رنگ که نوعی سرخابی است دوغی می گویند., dooghee, دوغی, راه بام، خرپشته , raboon, رابون, پاروكردن برف به اندازه يك پارو در حياط وخيابان، براي ايجاد مسير , rech endakhtan , رچ انداختن, طاقچين زير سقف , rafa , رفه, بچه به زبان مادرانه و عزيز داشتن كسي , roolah , روله, برشته شدن خوشه سبز گندم , zeberdeh , زبرده, نوعي علف وحشي صحرايي خوشبو كه روي ماست مي ريزند, zarangiah , زرن گياه, محلي كه زمين آن هميشه نمناك، باحفره هايي از آب وگل است،ومعمولا درتمام سال خشك نمي شود , zeghgh, زق, زمين زق، معمولا نزديك رودخانه، يا جاهاي پست وپايين تر ازسطح آبهاي زيرزميني , zeghgh zAr, زق زار, آب بسيار كمي كه از زمين يا كنار دره اي قطره قطره مي چكد، مثل سرچشمه يك جوي خيلي كوچك , zeghghe choollah, زق چوله, شير اوليه گاو تازه زاييده , zekk , زك, آدم زرنگ و كمي هم زور گو , zell , زل, آتش گداخته، مثل زغالي كه كاملا سرخ شده باشد وجرقه به اطراف پخش كند , zell , زل, ستاره پرنوري كه هنگام سپيده در آسمان است، شايد ستاره شمالي , zell-e sobh , زل صبح, وسيله اي كه براي حمل مصالح ساختماني استفاده مي شود وتوسط دونفرحمل مي شود , zemmah , زمه, زير آبي شنا كردن , zeerew, زير او, صبحانه , zeer gheiloon, زير قيلون , ماده اي خوردني كه از درختهاي بادام و زرد آلو ترشح مي شود ورنگش زرد يا نارنجي است , zeedee , زيدي, آسمان صاف در شب , sagha, ساق, شبي با آسمان صاف , sAgha shew, ساق شو, پنهان كردن, sAtersang, ساترسنگ , سبد , sabat , سبت, سر برهنه , sar tAgh, سر تاق, فضولات گاو وگوسفند كه فشرده شده باشد - دركف طويله , serrah, سره , سنجد, serenjah, سرنجه, آبي زرد رنگ كه قبل از پختن كشك مي گيرند وبعد ازتبخير، آب آن قره غورت تبديل مي شود , sezz , سز, سز آب، آبي كه از آن قره غورت درست كنند , sezzew, سز او, سينه پهلو، ذات الريه , soddah, سده, نوعي سوهان براي تيز كردن داس , solAb, سولاب, سيب زميني , seeb khAki , سيب خاكي, گوشه , seekk, سيك, كنج، گوشه , seekkelah, سيكله, ناودان , seel , سيل, طاق قوسي كه به صورت يك نيم دايره است، ومعمولا در خانه هاي گلي يك طبقه استفاده مي شده است , seez, سيز, نگاه كن، سيركن , seiko , سيكو, خانه باغ، سايه لانه , sAiloon(seilon) , سيلون, وسيله اي براي حمل علوفه بر پشت چارپايان , shArah , شاره, نوعي درخت، از خانواده تبريزي , shAl , شال, وسيله اي براي حمل علوفه برپشت چارپايان، متشكل از دو چوب وتوري در ميان , shAleng , شالنگ, شامي كباب , shamkobAb , شام كباب, شب پره، نوعي پروانه , shew parrah , شوپره, تنقلاتي كه در شب نشيني مي خورند , shew chara, شوچر, شب ديو، بختك , shewdi, شودي, داستان، قصه , shewghAt , شوقات, موسم گرم، گرمترين وقت روز , shalah , شله, اوج گرما، كه مردم معتقدندكه باعث رسيدن، وشيرين شدن انگور هست , shalei angeera , شلي انگيره, دراز, sholAl , شلال, نوعي سبزي خودرو , sheng , شنگ, چي , shee, شي, برادر شوهر, shee-berAr , شي برار, شوهر , sheeyar, شير, شير آبله، نوعي بته كه شيري سفيدرنگ در درون ساقه دارد , sheer ewlah , شيراوله , غذايي كه چوپان ها مي خوردند , sheerjoosh, شيرجوش, خرد كردن نان در شير , sheer teeleet, شير تيليت , خواهر شوهر , shee-khooAr , شي خوار, بره ماده قبل از آبستن شدن- فارسي قديمي , sheeshak, شيشك, قراري كه زنان براي جمع آوري شير بازنان ديگرمي گذارند،وهركس به نوبت براي مدتي معلوم شيرهمه رادريافت مي كرد , sheer sheer varah, شير شير وره, نوعي آشاميدني كه ازانگور مي گرفتند , sheersheerah , شيرشيره, مهماني و ضيافت از نوع جشن وسرور، براي برگشتن از مكه، ختنه سوران، وغيره , sheeloon, شيلون, بقيه، كمدي در ديوار براي نگهداري نان، وساير خوراكي ها , tAkhooneh , طاخونه, طناب , tenAf , طناف, راحت، آسان , gholA , غلا, كلاغ، ياد غلاغ داشتن= حافظه تيزي داشتن , ghelAgh, غلاغ, نوعي كلاغ با دمي دراز , ghelAgh jirrah, غلاغ جيره, كلاغ سياه , ghelAgh siah, غلاغ سياه, كلاغ سياه , ghelAgh kashki, غلاغ كشكي, هواي بسيار گرم و دمدار اواسط تابستان، قبل از شيرين شدن انگورها , ghoorah shooroon , غوره شورون, باز , ghosh, غوش, اوج، خيلي بالا، هوايي , gheegh, غيغ, پيش آمدگي پشت بام براي جلوگيري از باران , faseel , فسيل, لنگ حمام , foottah , فوته, گرد، دايره شكل , gherri, قري, گردن , ghertelAgh, قرتلاق, بریدن، قطع کردن (سر میخنه قرپنم{sare mikhane gheponem} = سر میخ را قطع کردم), gherpandan, قرپاندن, نخود فرنگی, ghadakorah, قد کره, شبنم , ghedew , قدو, نوعی سنجاق, ghazangholfi, قزن قلفی, گوسفند ماده اي كه آبستن نباشد , ghesser, قصر, کسی را مانند بچه بر روی شانه حمل کردن, ghalamghoshoon, قلم قوشون, آرایش، کلمه قی مصطلح فارسی (قنج قاجار = آرایش قاجار کردن، کنایه از آرایش مفصل), ghenj, قنج, عميق , gheel, قيل, لاك پشت , kAsah posht, كاسه پشت, گل كوشك، گياهي كه گل زرد دارد و براي رنگ در غذاهاي مختلف از آن استفاده مي شود , kAghejeelah, كاغجيله, جفت، کنار، (کپ هم {kepp-e ham} = کنار هم، جفت هم) (کپ هم بنیشید {kepp-e ham banishid} = جفت هم بنشینید), kepp, کپ, پوشاندن (ریت کپ کن {ree te kepp kon} = صورتت را بپوشان), Kepp, کپ, ادا در آوردن (کپونیم نگیر {kappounime nagir} = ادای مرا در نیاور), kappouni gereftan, کپونی گرفتن, سبدكي كه از كپه بزرگ تر و از سبد كوچك تر باشد , kappah sabat , كپه سبت , سبد كوچك , kappa, كپه, جغد , kappi , كپي, كره , kera, كرا, خرچنگ , kerjeleng , كرجلنگ, وسيله اي كه قالي بافان با آن پود قالي را مي كوبند , kerkeed, كركيد, ماشاء الله, karam khoda, کرم خدا, مه غليظ , kerremah, كرمه, خمیازه کشیدن, keshkevarah, کشکواره, ظرف سفالی شبیه لانجین ولی کوچکتر. این لغت از کشک مالیدن گرفته شده است., kash mAlah, کش ماله, كوبيدن , koftan, كفتن, دم كوتاه ، مرغ دم كل= مرغ دم كوتاه , kol , كل, يكي از چهار طرف كرسي , kol , كل, خوارش (کلاشتن = خواراندن), kelAsh, کلاش, خار پشت , kolteghenah , كلتقنه, لانه , kola , كله, ساقه گندم , kolash , كلش, كولاك , kolak, كلك, انگشت (کلک کوچکه = انگشت کوچک), kalock, کلک, لانه مرغ ها , kola morghoon, كله مرغن, از آبگردان كوچكتر و از ملاغه بزرگتر , kamchiz, كم چيز, كمچه , kamcheez, كمچيز, بزرگتر از مارمولك ولي از همان خانواده , kamar derrah, كمر دره , كوه , ko, كو, گرم كردن دست با نفس، همچنين اوت كردن بازيكني در بازي هايي نظير الك دو لك، كمربند بازي، توپ چوب , kew, كو, سرفه , kua, کوءَ, نوعي بازي از نوع پرش از رويه مانع , kewshak, كوشك, كوبيدن جو يا گندم براي درست جدا كردنش از خوشه , korchal koftan , كورچل كفتن , كبك , kewk , كوك, بلدرچين , kewkar , كوكر, كودكش، كه بر پشت الاغ مي گذارند و با آن كود به مزرعه و باغ حمل مي كنند , kookash, كوكش, نوعي نان كه از خيس كردن و دوباره پختن نهايي در تنور افتاده مي پزند , kooleh velA , كوله ولا , كرت كوچك براي كاشتن هويج، پياز و غيره , keez , كيز, كوزه , keezah , كيزه, كوزه كوچك , Keezelah , كيزله, كوچه , keecha, كيچه, كدو , kidi , كيدي, كيله، پيمانه , keelah, كيله, شیرینی و مهمانی ای که پس از بچه دار شدن به فامیل و همسایگان میدهند (توضیح از ابوالفضل خلیلی)., keivan, کیوان, سطل سفالي كه با آن شير اندازه گيري و حمل ونقل مي شود، مخصوصا براي شير شير وره , gadooshah, گادوشه, گله گاو , gagel , گاگل, نوعي خار، با گلي گرد و آبي روشن , gotteli , گتلي, كليه، قلوه , gordAlah , گرداله, نان كلفت, gerdah, گرده, دوش، شانه , gordah, گرده, هر رنگ گل- در خمين به آن هرنگل گويند. نوعي علوفه، مثل يونجه، ولي هر سال كاشته مي شود، گل هاي صورتي دارد، كه وقتي از نزديك نگاه كني همه رنگي در آن يافت مي شود , gorengAl , گرنگال, سیرابی، معده، شکم, gadah, گده, گرد باد , gorra-bAd, گوره باد, چوبي براي راندن گاو , gAroon (gavran) , گارون- گورن, يك قسمتي از يك جوي كه بوسيله چوب شكل گيري مي شود، عميق تر از باقيمانده بستر رودخانه , garrah, گره, تخم چشم , gollArah , گل آره, گل هاي آبي با ساقه كلفت و آبدار كه در جاليز ها مي رويد و نوعي آفت است , gol-boossoon , گل - بوسون, گل شقايق , gole kAsse eshkenak , گل كاسه اشكنك, نوعي گل زرد كه از آن براي رنگ در غذاهاي مختلف از آن استفاده مي كنند , gole kewshak , گل كوشك- كاغجيله, خوشه گندم , golleh gannem, گل گنم, مشت محکم, golmoshtah, گل مشته, خسیس، تنگ نظر, genAss, گناس, خمير آماده براي پهن كردن , gonnah, گنه, دختر به خانواده اي دادن و در همان حال دختر از همان خانواده گرفتن , gew be gew, گو به گو , شخم زدن با گاو , gewyAri , گو آري, سر، نوعي پرنده , gewcharoon , گو چرون, چاق و درشت- درشاهنامه گبرآمده , gewra, گور, عمل تيغ زدن گون هاي كتيرا براي توليد اين ماده، كه كاري بس دشوار است , gavena zenee , گون زني, جوال در باز ، وسيله اي براي حمل بار, gooAlah, gAlah, گواله، گاله, غذايي كه با مخلوط كردن شير و ماست درست مي شود , goorah mAst, گوره ماس, نوبت , gey, گي, گريه كردن , geerbesen, گيربستن, گريه , geerbah , گيربه, نوعي درخت با ميوه اي همين نام، مثل زالزالك , girch , گيرچ, خواب ، لاته مرگ = خواب بدون بيداري، خوابي كه به مرگ منتهي شود , lAttah , لاته, لب , loch , لچ, كسي كه لب كفت دارد , lochoo , لچو, سوزني كوچك تر از دپنه بزرگ تر از سوزن خياطي ، براي دوختن لحاف , lAhAf dooz , لحاف دوز, پاره، تيكه , lat, لت, تيكه كوچك , lattah, لته, جايي كه مدفوع گاو و گوسفند را در آنجا جمع مي كنند , lAsgoo , لاسكو, روده , legheroo , لقرو, گل آلود , legheen, لقين, چوب خط , lellah , لله, تخم مرغ با پوست نرم- احتمالا از كمبود كلسيم در غذاي مرغ ايجاد مي شود , lommah , لمه, آسيابان , Loueinah, لواينه, موسير- تركي, Leez, ليز, لجن , lighgheh, ليقه, لوله , leelah , ليله, گردباد. جالب است بدانيد در بروجرد باد گيجه گفته مي شود , leelah bad , ليله باد, مهتاب , mAftew , مافتو, الاغ , mAl, مال, نرده , majar, مجر, نوعي قبا كه در قديم مي پوشيدند , morAdbagi , مرادبگي, نوعي بيد با چوبي بسيار مستقيم، وصاف , morvAr , مروار, مژه , merjeng , مرجنگ, زياد , mazboot , مزبوت , از نوعي جن وپري، كه بيشتر بچه ها رامي برد، وكف پايشان با جوال دوز سوراخ مي كند و خون آنها را مي خورد , mardezmA , مدزما, خيگ چرمي كه در آن از ماست كره مي گيرند , mashkah , مشكه, زنبور , magaz , مگز, زنبور عسل , magaze asal , مگز عسل, گنجشك , malich , مليچ, علامتي(به شكل ممه)كه در قسمت بالاي داخلي گادوشه بود براي اندازه گيري شير , mamah bala, ممه بالا, علامتي(به شكل ممه)كه در قسمت پاييني داخلي گادوشه بود براي اندازه گيري شير , mamah dAmoon , ممه دامون, علامتي(به شكل ممه)كه در قسمت وسط داخلي گادوشه بود براي اندازه گيري شير , mamah vasat , ممه وسط, گله اي از بره وبزغاله ها , mendAl , مندال, مو , mew , مو, هرس كردن مو هاي انگور در بهار , mew bor , موبر, تپه , mewr , مور, مورچه , moorchenah - mirij, مورچنه- ميريج, مو , mee , مي, كسي كه لباس چوپان را مي پوشيد و صورتش راباپوست گوسفند سياهي مي پوشاند وهمراه موزيك درخيابان به رقص مي پرداختند , nAghAlli , ناغالي - تركي, زير پايي ، تشك , nAli , نالي, زير پايي ، تشك كوچك , nAlichah, ناليچه, با آن نان را به تنور مي زدند , nAvanna , ناونه, نردبان , nardong , نردنگ, به تخم نشستن سبزيجات مثل تربچه , naree kerden, نري كردن, جايي كه آفتاب گير نيست، شمالي , nesAr , نسار, عدس , neshk, نشك, سي وپنج روز از زمستان رفتن , nafas dozza , نفس دز, خاك خيلي نرم، يا پودر خيلي نرم , nekk , نك, ناني كه رويه تابه رويه آتش تنور پخته مي شود , noon tewei , نون توه, گاو ماده قبل از آبستن شدن , noovar , نوور, وسيله اي براي حمل گل به پشت بام , newa , نوه, مهماني نهاري كه اعضاي گروهشير شير وره به نوبت ترتيب مي دهند , nohAr varah , نهار وره, نوعي علف با گل هاي بنفش، كه در اواخر بهار به گل مي نشيند , nizhbarra, نيژبره, وجين كن، وسيله اي كه با آن علف هاي هرز يا سبزي مي كارند , nechehkon , نيچه كن, كهنه , nimdAr , نيمدار, گراز , verAz , وراز, گاو مخصوص شخم زدن , varzew, ورزو, خار- اشتر خار , varak , ورك, نوعي درخت، با چوب بسيار سخت , vezm , وزم, باران كوتاه مدت بهاري , vahshen, وحشن, پهن كردن نان، يا پهن كردن لباس درآفتاب براي خشك شدن , velA kerden , ولا كردن , پهن , velew, ولو, پله، جايي كه آن پاي درخت يا بته جمع مي شود، اصطلاح آبياري , valgew, ولگو , گشاد، اصطلاحي در حفر چاه , veng, ونگ, نوعي درخت , venew, ونو, نگاه , veer , وير, هيجان , hofoor , هفور, كج , hol, هل, نوعي ماش , hollar , هلر, وقتي گادوشه در حالت كج به اندازه اي شير دارد كه هر دو ممه را لمس كند , hol kerdah mamah bala o mamah damoon, هل كرده ممه بالا و ممه دامون, باجناق , hom reesh , هم ريش, henat kerdem biay khiar bakhori ,صدا کردن کسی با صدای بلند . عام فاضل یوسفی: هنات کردم بیای خیار بخوری, hena kerden, هنا کردن, هنوز, hanee, هنی, خرمن كوبيدن , hoolah, هوله, الاغ نا بالغ - معمولا نر , hewlie , هوليه, فضولات گاو و ساير چارپايان كه براي سوخت از آن استفاده مي شود، همان هيمه فارسي است , heemah , هيم

واژه های جدید که اضافه می شوند به صورت ضخیم (BOLD) نمایش داده می شوند.

به ما در کامل کردن این لیست کمک کنید. لطفا واژه های آستانه ای که در لیست زیر وجود ندارد را برای ما به آدرس
(webmaster@astaneh.com) بفرستید. ما را با نظرات خود خرسند کنید و اگر اشکال در املای لغات و توضیح اصطلاحات وجود دارد با ما در میان بگذارید. اگر شما در آستانه یا شهر و یا روستاهای اطراف آستانه زندگی می کنید، "واژه نامه" خودتان را تهیه کنید و برای ما بفرستید،تا در صورت امکان آنرا در صفحه مجزایی قرار دهیم.

الف

توضيح	تلفظ	واژه
رعدوبرق	Atesh bargh	آتش برق
آبجي	Ajji	آجي
نوعی کف (تخت) برای گیوه، مخصوصا گیوه های سنجان	Ajeedah	آجیده
آهسته	AssA	آسا
رعد	asemoon ghorommah	آسمون غرمه
وسيله اي كه شبيه پنجه است و براي خرمن باد دادن، يا جابجا كردن علوفه از آن استفاده مي كنند.ريشه اين لغت ياوآشن است كه از لغت ياوكه به زبان پهلوي گندم است، وافش آندن كه يواش آندن شده	Ashoon	آشون
حياط خانه	Aghel	آقل
داداش	ALLA	آلا
وجين كردن ، از بين بردن علف هاي هرز	ALA kerden	آلا كردن
زشت، بي قواره	Aleshtia	آلشتي
آلبالو	alloo dassah	آلو دسه
گوجه درختي	alloo gewjah	آلو گوجه
آلبالو	alloo gooshvArah	آلوگوشواره
شگون	Amed niAmed	آمد نيامد
عادت کردن. بد عادت شدن	A'mokhtah	آموخته
هواپیما (airplane)	erfelan	ارفلان
بيل زدن دور درختان	esbAr	اسبار
شپش	espez	اسپز
سفيد	espeed	اسپيد
استخر	essel	اسل
آسياب	assiew	اسيو
شكم،فارسي خيلي قديم	eshkam	اشكم
شكستن	eshkestan	اشكستن
شنيدن	eshnaftan	اشنفتن
انگور	angir	انگیر
اندود، مثل”بون انيد” كه مي شود گل اندودن پشت بام هاي گلي	enneed	انيد
آب	ew	او
سركشي به آب، درمسيري به طرف سرچشمه، براي جلوگيري از به هرز رفتن، يا آب دزدي	ew bALA	او بالا
بازي كودكان در كنار جوي با آب بازي مي كردند	ew bAzi	او بازي
سركشي به آب، در مسير آن به طرف پايين سر چشمه، براي اطمينان از رسيدن آب به به مقصد	ew damoon	او دامون
كمچه، پيمانه	ew gardoon	او گردون
آب گل آلود	ew kharrew	او خرو
نوعي حشره كه روي آب همواره در حركت است، معمولا به تعداد زياد. كوچك و گرد به اندازه كفش دوز ولي سياه رنگ	ew leghin kon	او لقين كن
نوعي حشره كه روي آب همواره در حركت است، معمولا به تعداد زياد. كوچك و دراز به اندازه مورچه	ew zolal kon	او زلال كن
آب چشمه كوچكي كه از زير امامزاده جعفر بيرون مي آيد و به رود خانه مي ريزد، مردم ازآن براي شفاي بيماران استفاده مي كنند	ewe zeere sannogh	او زير صنوق
آبستن	ewess	اوس
ابر	ewr	اور
ابري	ewrellah	اورالله
سال پر آبي	ewsAL	او سال
افسار	ewsAr	اوسار
آن طرف	oollA	اولا
آونگی که از سقف آویزان می کنند برای درست کردن کشمش سایه کوشک	eweng (eveng)	اونگ
اين طرف	illa	ايلا
شبيه ; بي بارت=بي قواره ، بد بارت= زشت‏	bArt	بارت
باروت	bAreet	باريت
سوراخ تنور كه با آن آتش را كنترل مي كردند	bAzena (bad zaneh)	بازنه- باد زنه
بادي كه در 50 روز از تابستان گذشته مي وزد، و بعد از آن شنا كردن باعث سرماخوردگي مي شود	bAd panjah	باد پنجه
بادي كه از طرف آشناخور مي وزد، باد شرجي	bAde ashnAkhor	بادآشناخور
برف همراه باد	bAdrooeh	باد رويه
کولاک و طوفان	bAd dammah	باد دمه
میوه که توسط باد از درخت می ریزد، معمولا درخت سیب بیشترین باد ریزه را دارد، و بادام ندارد	bAdreezah	باد ریزه
متكا	baleshmah	بالشمه
دسته علوفه	bAfa'	بافه
بگذار/بل برم=بگذار بروم	bal	بل
نگاه كن	bapA	بپا
آفتاب گير، بر آفتاب	baraftew	بر افتو
برف سبك و بدون آب	barf khAka	برف خاک
برف آبدار	barf liah	برف ليه
جغد- تركي	beighosh	بيقوش
هويج ايراني-زردك	bekhe zemin	بخه زمين
برادر	berAr	برار
غذایی که با آرد و روغن حیوانی درست می کردند، مخصوصا زنی که تازه زایمان کرده باشد	borooshtorook	برشتروک
دم كردن هوا	bogh kerden	بق كردن
تاخونه، كمدي ديواري، براي نگه داري نان، و ساير خوراكي ها	boghyah	بقيه
طناب ، بند. اونگ از چگار در بید، بنش قرپید افتاد تیفید ewenga ez chegAr dor bid, bannesh gherpid, eftd, tifid = آونگه انگور از سقف آویزان بود ، نخش پاره شد، افتاد و از هم پاشید).	bann	بن
هد هد، شانه به سر	boo boo konak	بو بو كنك
بام	boon	بون
نوعي روانداز كتاني دست باف مثل جاجيم مي بافند	Boorah	بوره
بستان، جاليز	boosoon	بوسون
علوفه اي كه يك گاو يا گوسفند به آن دهن زده باشد	boozedah	بوزده
نوعي نان كه در روغن سرخ شده باشد - احتمالا تركي است	borsAgh	برساق
عقد نامه	bizarnomah	بیزرنامه
پلكان	pArchinah	پارچينه
نوعي سبزي با برگ هاي پهن كه در فصل بهار مي رويد، واز آن براي پختن بوراني استفاده مي كنند	pA ghazghon	پا قزغن
كسي كه در برابر مزدي، از مزرعه كشاورزان نگهداري مي كند	pAkkAr	پاكار
گيوه	pAlA	پالا
دماغ	pett	پت
كسي كه آب دماغش هميشه آويزان است	petto	پتو
چوب هاي كوتاه ونسبتا نازكي كه در سقف خانه هاي گلي،دربين تيرها(چوب هاي صنوبر سقف)قرار مي دهندو روي آن حصيروبعد گل و خاك مي ريختند	partee	پرتي
نخ كلفت	park	پرك
وصله	parro	پرو
مگس	pakhshah	پخشه
پشه	pakhshah koorah	پخشه كوره
فوت <